Bugün herkesin “altın çağ” diye andığı dizilerin neredeyse hepsi, ilk pitch turlarında en az bir yerden “teşekkürler ama olmaz” cevabı aldı. Bazıları beş ayrı kapıya gitti, bazıları yıllarca rafta bekledi, bazıları ise ilk pilot çekildikten sonra baştan başlamak zorunda kaldı.
Bu yazıda, bugün yayın platformlarının vitrininde gururla duran yedi dizinin “az kalsın olmuyordu” hikayelerini topladık. Bir kısmı casting tesadüfüyle, bir kısmı yıllarca rafta bekleyen bir senaryoyla, bir kısmı da inatçı bir yaratıcının pes etmemesiyle kurtuldu.
1. Breaking Bad — 5 Yapımcı Pas Geçti, Mad Men Sayesinde Yayınlandı
Vince Gilligan’in 2007’de yazdığı pilot senaryosu — “kanser teşhisi konan bir lise kimya öğretmeni metamfetamin üreticisine dönüşür” — pitch turunda önce TNT’ye gitti. TNT, “ana akım kablo izleyicimiz bu kadar karanlık bir karaktere ısınmaz” diyerek pas geçti. Showtime, Weeds zaten benzer alanı tutuyor diye reddetti. HBO ilgilendi ama “kimya formülleri ekranda” olmasından çekindi. FX ise The Shield + Sons of Anarchy hattı dolu olduğu için son anda vazgeçti.
Sonunda Gilligan’i kabul eden tek kapı AMC oldu — ve bunu yapmasının tek sebebi Mad Men‘in ilk sezonunun beklenmedik prestij başarısıydı. AMC, “ikinci bir Don Draper bulmamız lazım” arayışındaydı. Aralık 2007’de proje greenlight aldı, Bryan Cranston ana role kondu, Ocak 2008’de yayına girdi. İlk sezon ratings’i orta seviyedeydi ama eleştirmenler diziyi keşfetti, Netflix’in ABD’deki streaming yayını 3. sezondan sonra fenomeni global yaptı.
Bugün geriye dönüp bakıldığında, AMC’nin Breaking Bad’i alma kararı dönemin kablo televizyonu dengelerini değiştiren tek karar olarak görülüyor. Eğer Mad Men o sezon flop yapsaydı, Walter White hiç yapılmayacaktı.
Şu an Türkiye’de: Breaking Bad’i Netflix’te izle — tüm 5 sezon altyazılı ve dublajlı katalogda.
2. Severance (Ayrılık) — Apple TV+ Dışında Herkes Geri Çevirdi
Dan Erickson, Severance‘in pilot senaryosunu 2017’de yazdı. Hikaye — “şirket çalışanları iş hayatları ile özel hayatları arasında cerrahi olarak ayrıştırılan beyin implantları” — yapımcılara çok soyut geldi. Erickson’un menajeri senaryoyu önce büyük networklere (NBC, CBS, FOX) götürdü. Hiçbiri ilgilenmedi. HBO ve Showtime “konsept ilginç ama izleyiciye ulaşmaz” gerekçesiyle pas geçti.
Senaryo iki yıl boyunca rafta bekledi. 2019’da Ben Stiller’in yapım şirketi Red Hour senaryoyu okudu ve sahiplendi. Stiller’in adı projeye girince Apple TV+ — o dönem yeni kurulmuş, prestij dizisi arayan platform — yatırım yapmaya karar verdi. Apple, dizinin görsel diline, oyunculara (Adam Scott, Patricia Arquette, John Turturro) ve set tasarımına büyük bütçe ayırdı.
Sonuç: Şubat 2022’de yayınlanan ilk sezon, Apple TV+’ın ilk gerçek mainstream eleştirmen başarısı oldu. 14 Emmy adaylığı aldı. İkinci sezon writers strike yüzünden ortalama 21 ay sonra geldi ama dizinin kült statüsü o süre içinde sadece güçlendi.
Türkiye’de dizi Ayrılık adıyla yayınlanıyor — orijinal kavramın TR adaptasyonu, “iş benliği” ve “özel benlik” arasındaki kopuşu vurguluyor.
Şu an Türkiye’de: Ayrılık’ı (Severance) izle — Netflix Türkiye katalogunda.
3. The Sopranos — 4 Network Pas Geçti, HBO Altın Çağı Başlattı
David Chase, The Sopranos pilotunu 1995’te yazdı. Konsept — “panik atak geçiren bir mafya babası, terapiste gider” — dönemin ana akım networkları için fazla riskliydi. Senaryo önce FOX’a gitti, “mafya temalı dizimiz zaten var” reddi aldı. CBS, “kahramanın suçlu olması ana akım izleyiciye ulaşmaz” dedi. ABC ve NBC de aynı gerekçeyle pas geçti — terapiste giden bir mafya babası, 90’lar TV’sinde absürt bir kombinasyondu.
Senaryo neredeyse 2 yıl rafta bekledi. 1997’de HBO — o dönem orijinal dramaya yatırım yapmaya yeni başlamış, Oz ile cesaret kazanmış kablo platformu — projeyi aldı. HBO’nun sloganı “It’s not TV, it’s HBO” tam da Sopranos için icat edilmiş gibiydi.
Dizi Ocak 1999’da yayınlandı. İlk sezon 13 bölüm, anında eleştirmen ve izleyici fenomeni oldu. The Sopranos, kablo televizyonu altın çağının başlangıç noktası kabul edilir — Mad Men, Breaking Bad, The Wire, Lost dahil sonraki tüm prestij dizilerinin önünü açtı. James Gandolfini’nin Tony Soprano performansı, antikahraman başrol konseptini Amerikan TV’sine kazandırdı.
Eğer 1995’te networklardan biri kabul etseydi, dizi muhtemelen ana akım baskısıyla yumuşatılır ve bambaşka bir şey olurdu. HBO’nun “yaratıcıya tam özgürlük” formülü olmadan Tony Soprano karakteri yaşayamazdı.
Şu an Türkiye’de: The Sopranos’u izle — TV+ (Apple TV+) ve BluTV katalogunda.
4. Mad Men — 7 Yıl Raftan Çıkmadı, Tek Kapı AMC Açıldı
Matthew Weiner, Mad Men pilotunu 2000 yılında yazdı — yani dizinin yayına girdiği 2007’den tam yedi yıl önce. Senaryo, 1960’ların Madison Avenue reklam ajansında geçen bir karakter çalışmasıydı, dönem dizisi formatı ve yavaş ritmi yüzünden hiçbir network ilgilenmedi. HBO, ABC, Showtime — hepsi pas. CBS bile bakmadı.
Weiner, senaryoyu rafta tutarken HBO’da The Sopranos‘un writers room’una alındı (5. sezon, 2003-2004). David Chase’in yanında çalışırken karakter yazımını rafine etti ve Mad Men senaryosunu sürekli güncelledi. The Sopranos 6. sezon (2006) bitiminde elinde hâlâ projesi olduğunu duyurdu — ve bu sefer AMC, kablo dünyasında prestij dizisi arayışına başlamış bir networktü.
AMC, 2006’da projeyi aldı. Temmuz 2007’de yayınlandı. İlk yıl ratings düşüktü ama eleştirmenlerin “yeni Sopranos” diye selamladığı dizi, dört ardışık Emmy “En İyi Drama” ödülü kazandı (2008-2011). Bu, kablo televizyonu için tarihte bir rekor.
Yedi yıl boyunca senaryosunu sahiplenmeseydi, Don Draper karakteri hiç yaratılmamış olacaktı.
Şu an Türkiye’de: Mad Men’i izle — Amazon Prime Video ve Disney+ katalogunda.
5. Game of Thrones — İlk Pilot Çekildi, HBO Beğenmeyince Baştan Başlandı
David Benioff ve D.B. Weiss, George R.R. Martin’in “A Song of Ice and Fire” serisini HBO’ya 2007’de pitch’lediler. Senaryo iki yıl rafine edildi, sonunda 2009 sonu—2010 başında Belfast ve Marakeş’te ilk pilot çekildi. Yönetmen Tom McCarthy’di (Spotlight’ın yönetmeni). Daenerys Targaryen rolünde Tamzin Merchant, Catelyn Stark rolünde Jennifer Ehle vardı.
HBO test screening yaptı — ve sonuç felaketti. İzleyici geri bildirimlerinde en sık tekrarlanan cümle: “Daenerys ile Viserys’in kardeş olduğunu anlamadık, hikâyenin temel ilişkisini kaçırdık.” Bunun üzerine HBO, 2010 Mart ayında pilotu baştan çekme kararı aldı. Bu, HBO’nun tarihindeki en pahalı pilot reshoot’u oldu.
Yeni pilot için:
- Daenerys: Emilia Clarke (Tamzin Merchant ayrıldı)
- Catelyn Stark: Michelle Fairley (Jennifer Ehle hamilelik nedeniyle ayrıldı)
- Yönetmen: Tim Van Patten
- Set: Belfast ana location olarak yeniden seçildi
Dizi Nisan 2011’de yayınlandı, ilk sezondan itibaren fenomen oldu. Eğer HBO test screening yapmasa veya reshoot kararı vermese, Game of Thrones muhtemelen ilk sezonda iptal edilirdi.
Şu an Türkiye’de: Game of Thrones’u izle — TV+ (Apple TV+) ve BluTV katalogunda.
6. Better Call Saul — AMC “Spin-off Riskli” Diye 18 Ay Tereddüt Etti
Breaking Bad daha 4. sezondayken (2011), Vince Gilligan ve Peter Gould, Saul Goodman karakterinin spin-off potansiyelini konuşmaya başladı. İlk fikir yarım saatlik komedi formatıydı — “Better Call Saul” reklamlarındaki absürt karakter, kendi dünyasında bir tür komedi prosedürü dizi olacaktı.
AMC, Breaking Bad finalinin (Eylül 2013) yarattığı momentumu değerlendirmek istedi ama yönetim spin-off konusunda tereddütlüydü:
- “Breaking Bad’in seyircisi Walter White için geldi, Saul tek başına çekmez”
- “Spin-off’lar tarihte genelde tutmadı (Joey’i hatırla)”
- “Kullanıcı tek hikâyede iki kere izlemek istemez”
Bu tereddüt 18 ay sürdü. Bu sürede Gilligan ve Gould format değişikliği yaptı — komedi yerine drama, yarım saat yerine bir saat, ve Jimmy McGill (Saul’un gerçek adı) karakter geçmişine derin odaklanan prequel yapısı. Bu format pivot AMC’yi ikna etti, dizi 2015’te yayınlandı.
Sonuç: 6 sezon, 53 Emmy adaylığı (kazanmadı — bu ayrı bir efsane), ve eleştirmenlerin çoğu tarafından Breaking Bad’i geçtiği söylenen bir spin-off. Eğer ilk formatta (komedi, yarım saat) ısrar edilseydi muhtemelen 2 sezon sürerdi.
Şu an Türkiye’de: Better Call Saul’u Netflix’te izle — tüm 6 sezon mevcut.
7. Friends — Courteney Cox Aslında Rachel’a Oynayacaktı
NBC, 1994’te Friends pilotunu yayınlamadan önce casting süreci tam bir tesadüf zinciriydi. En tuhaf detay: Courteney Cox, ana rolü Rachel için düşünülmüştü. Bruce Springsteen’in “Dancing in the Dark” klibinde göründükten sonra tanınırlığı yüksekti ve yapımcılar onun “şehirli, kapris ucu kız” enerjisinin Rachel’a uyacağını düşündü.
Cox senaryoyu okuduktan sonra yapımcılara döndü: “Ben Monica’ya daha yakınım — daha kontrolcü, daha annelik içgüdülü, daha temizlik takıntılı. Rachel’ı bir başkası oynamalı.” Bu reddediş Jennifer Aniston için kapıyı açtı — Aniston o sırada Muddling Through adlı başka bir CBS dizisinde başroldeydi ama o dizi 1994 baharında iptal edildi, sözleşmesi düştü ve Rachel için müsait oldu.
Diğer tesadüfler:
- Matthew Perry, LAX 2194 adlı havalimanı komedisinde sözleşmeliydi — o dizi pilot aşamasında iptal edilince Chandler için serbest kaldı
- Lisa Kudrow için Phoebe rolü önce Kathy Najimy’ye teklif edildi, Najimy başka projeye girince Kudrow alındı
- Joey rolü için Hank Azaria iki kez denedi (kabul edilmedi)
Bütün bu casting tesadüfleri olmasaydı, Friends’in ana altı oyuncusundan en az dördü farklı isimler olurdu. Bugün IMDb’nin en yüksek puanlı klasik sitcom’larından birinin kimyası, tamamen bir takım iptaller ve karakter takasları sonucu oluştu.
Türkiye’de dizi Sıkı Dostlar adıyla yayınlanıyor.
Şu an Türkiye’de: Sıkı Dostlar’ı (Friends) izle — TV+ (Apple TV+) katalogunda tüm 10 sezon altyazılı.
Sonuç
Yedi dizi, yedi farklı “az kalsın olmuyordu” hikayesi. Bazıları casting tesadüfüyle (Friends, Game of Thrones), bazıları yaratıcı inadıyla (Mad Men, The Sopranos), bazıları yapımcı pivotuyla (Better Call Saul), bazıları da doğru anda doğru kapıyla (Breaking Bad’in AMC zamanlaması, Severance’in Apple TV+’a denk gelmesi) kurtuldu.
Bugün altın çağ sayılan dizi listelerinin büyük çoğunluğunun arkasında benzer “tesadüfen kurtuldu” hikayeleri var. Bir sonraki yazımızda, yapımcılar tarafından reddedildikten sonra patlayan filmler kategorisini ele alacağız.
Kaynak: The Hollywood Reporter, Vanity Fair (Mad Men ve Sopranos oral history dosyaları), IndieWire, Variety, Apple TV+ basın notları, HBO 30. yıl arşivi.