Büyük Firar Nereden İzlenir?

John Sturges imzalı "Büyük Firar" (1963), savaş filmi klişelerinin ötesine geçen, adeta bir insanlık durumu komedisi ve geriliminin harmanlandığı bir başyapıt. Film, İkinci Dünya Savaşı sırasında, Almanların en sıkı güvenlik önlemleriyle donatılmış, kaçışın imkansız olduğu düşünülen Stalag Luft III kampında geçiyor. Hikaye, buraya gönderilen müttefik pilotların, sadece birkaç kişinin değil, tam 70 mahkumun aynı anda kaçışını planlamasıyla başlıyor. Filmin ilk yarısı, bu devasa operasyonun mühendislik harikası detaylarına odaklanıyor: üç ayrı tünel kazmak, sahte kimlikler üretmek, sivil kıyafetler dikmek ve Alman gardiyanları oyalamak için sürekli yeni taktikler geliştirmek. Bu bölüm, adeta bir soygun filmi titizliğiyle işlenmiş, her bir karakterin uzmanlık alanına göre görev dağılımı yapıldığı bir orkestra şefliği gibi.

Filmin ikinci yarısı ise gerilimi katlayarak, kaçışın ardından yaşananları anlatıyor. Artık kamptan çıkmış olan mahkumlar, işgal altındaki Avrupa'nın soğuk ve düşman topraklarında, Alman askerleri tarafından avlanmaya başlıyor. Bu kovalamaca sahneleri, sadece fiziksel bir mücadele değil, aynı zamanda zekâ ve kurnazlık savaşına dönüşüyor. Steve McQueen'in ikonikleşen motosikletli kaçış sahnesi, sinema tarihine kazınmış anlardan biri. Ancak film, sadece aksiyon ve gerilimle sınırlı kalmıyor; mahkumların dayanışması, umutsuzluk anlarındaki mizah anlayışı ve savaşın absürtlüğü karşısındaki soğukkanlılıkları, hikayeye derinlik katıyor. Her biri farklı milletlerden ve karakterlerden gelen bu adamların, ortak bir hedef uğruna birbirlerine duydukları güven, filmin en güçlü yönlerinden biri.

"Büyük Firar", savaş filmi olmanın ötesinde, bir özgürlük ve azim hikayesi. 173 dakikalık süresi boyunca izleyiciyi hiç sıkmayan, aksine her anını merakla takip ettiren bir tempo yakalıyor. Yönetmen John Sturges, geniş oyuncu kadrosunu ustalıkla yönetmiş; Steve McQueen'in asi karizması, James Garner'ın soğukkanlılığı, Richard Attenborough'un liderlik vasfı ve Charles Bronson'un sessiz gücü, karakterlerin her birini unutulmaz kılıyor. Film, savaşın vahşetini doğrudan göstermek yerine, insan ruhunun bu vahşete karşı direnişini ve yaratıcılığını ön plana çıkarıyor. Bu yönüyle, türünün en saygın örneklerinden biri olarak kabul ediliyor.

Filmin sonu, her ne kadar büyük bir başarıyla sonuçlanan bir kaçışı anlatsa da, aynı zamanda savaşın acımasız gerçeklerini de hatırlatıyor. Kaçanların bir kısmı özgürlüğe kavuşurken, bir kısmı için bu yolculuk trajik bir şekilde sona eriyor. Bu denge, "Büyük Firar"ı sadece bir macera filmi olmaktan çıkarıp, düşündüren ve duygulandıran bir yapıta dönüştürüyor. Eğer klasik sinemanın bu dev yapımını henüz izlemediyseniz, mutlaka listenize ekleyin. Türkiye'de dijital platformlarda zaman zaman yer alan film, en kolay şekilde Blu-ray veya DVD olarak temin edilebilir; ayrıca bazı dönemlerde MUBI gibi platformlarda da izleyiciyle buluşabiliyor.