Grossisten Nereden İzlenir?

1980 yapımı Grossisten, isveç sinemasının karanlık ve çoğu zaman göz ardı edilen bir köşesinden çıkıp geliyor. Torbjörn Lindqvist’in yönetmenliğinde, dönemin toplumsal çalkantılarını fon alan bir suç hikayesi izliyoruz. Film, adından da anlaşılacağı üzere, yeraltı dünyasının görünmeyen tedarikçilerine, yani “toptancılarına” odaklanıyor. Bu, sokaktaki tetikçiden ya da uyuşturucu baronundan ziyade, sistemin dişlileri arasında sıkışmış, işini soğukkanlılıkla yapan ara kademe figürlere dair bir bakış sunuyor.

Lindqvist, klasik bir aksiyon filmi beklentisini bilinçli olarak altüst ediyor. İsveç’in soğuk ve kasvetli atmosferi, filmin her karesine sinmiş durumda. Şiddet anları, Hollywood’un parlak ve abartılı koreografilerinden çok uzak; daha çok ani, kaba ve rahatsız edici. Bu gerçekçi yaklaşım, hikayenin merkezindeki ahlaki gri bölgeyi daha da belirginleştiriyor. Marianne Hafström ve Åke Persson’un başarılı performansları, karakterlerin içsel çatışmalarını ve çaresizliklerini yüzlerine taşıyor. Özellikle Hafström’ün canlandırdığı karakter, erkek egemen bu dünyada var olmaya çalışan, kırılgan ama bir o kadar da dirençli bir portre çiziyor.

Filmin 74 dakikalık süresi, hikayenin temposu için bir nimet. Gereksiz uzatmalara kaçmadan, doğrudan anlatımıyla dikkat çekiyor. Ancak bu kısalık, aynı zamanda bazı yan hikayelerin ve karakter derinliklerinin yeterince işlenemediği hissini de uyandırmıyor değil. Yine de bu sadelik, filmin ham ve sert dokusuyla örtüşüyor. Grossisten, seyirciyi rahatlatan bir yapım değil. Aksine, suçun sadece bir eylem değil, bir yaşam biçimi ve ticaret olduğu gerçeğiyle yüzleştiriyor. Bu yönüyle, dönemin İskandinav toplumundaki yabancılaşma ve bireysel çöküş temalarına da incelikli göndermeler yapıyor.

Eğer alışılmışın dışında, atmosferi yoğun ve düşündürücü bir suç draması arıyorsanız, Grossisten tam size göre. Lindqvist’in yönetmenlik vizyonu, dönemin bağımsız sinema ruhunu yansıtıyor. Bu, herkesin kaldırabileceği türden bir film değil; ama sinemanın sınırlarını zorlayan, izleyiciyi pasif bir tüketici olmaktan çıkarıp aktif bir gözlemciye dönüştüren bir deneyim. Türkiye'de Cultpix platformunda izlenebilir.