Herbaria Nereden İzlenir?

Leandro Listorti'nin yönettiği "Herbaria" (2022), görüntü ve hafıza arasındaki kırılgan ilişkiyi sorgulayan, sessiz ve derin bir belgesel. Film, adını bitki koleksiyonlarından alıyor; ancak bu kez toplanan şeyler, doğadan koparılmış yapraklar değil, zamanın içinden sıyrılmış film şeritleri. Listorti, Arjantin'deki amatör film arşivlerine odaklanarak, dijital çağ öncesinin bu unutulmuş görüntü hazinelerine dokunuyor. Film, fiziksel olarak bozulmaya yüz tutmuş, kimyasal kokularla dolu bu selüloit parçalarını adeta birer fosil gibi ele alıyor; onların üzerindeki toz, leke ve çizikler, anlatının ayrılmaz bir parçası haline geliyor.

Belgesel, geleneksel anlatı kalıplarını reddederek, izleyiciyi bir tür meditasyona davet ediyor. Diyalog ya da müzik neredeyse yok denecek kadar az; bunun yerine, projektörlerin tıkırtısı, makaraların dönüş sesi ve arşivlerin sessizliği hakim. Listorti, bu görüntüleri kronolojik bir sıraya koymak ya da onlara anlam yüklemek yerine, onları olduğu gibi sunuyor. Bir aile pikniğinin soluk renkleri, kaybolmuş bir şehrin silueti ya da bilinmeyen bir yüzün ifadesi... Tüm bu kareler, zamanın geçişine ve hafızanın kırılganlığına dair güçlü bir metafor oluşturuyor. Film, izleyiciyi bu görüntülerin arasında kaybolmaya, kendi anılarını ve yorumlarını bu boşluklara yerleştirmeye teşvik ediyor.

"Herbaria", sadece film arşivlerine değil, aynı zamanda bu arşivleri koruyan insanlara da odaklanıyor. Julia Wallmüller, Narcisa Hirsch ve Claudio Caldini gibi isimler, bu görüntülerin bekçileri olarak karşımıza çıkıyor. Onların elleri, filmleri temizlerken, onarırken ya da sadece izlerken, bu malzemeye duydukları saygı ve sevgi hissediliyor. Film, bir yandan da dijitalleşmenin getirdiği kolaylığı sorgularken, fiziksel bir nesneye dokunmanın, onu korumanın ve onunla birlikte yaşlanmanın anlamını araştırıyor. Bu yönüyle "Herbaria", sadece belgesel sevenler için değil, zamanın doğası, hafıza ve görsel kültür üzerine düşünen herkes için benzersiz bir deneyim sunuyor.

Listorti'nin filmi, izleyiciyi alışılmışın dışında bir sinema deneyimine hazırlamalı. Hızlı kurguya, net anlatıya ya da dramatik bir yapıya alışkın olanlar için bu film, sabır ve dikkat gerektiren bir yolculuk. Ancak bu yolculuğa çıkmaya karar verenler, sinemanın en temel, en saf haline tanıklık edecekler: Işığın, zamanın ve kimyasal bir tepkimenin birleşiminden doğan büyüye. "Herbaria", kaybolmaya yüz tutmuş bir dünyaya açılan bir pencere ve bu pencereden bakarken, kendi geçiciliğimizle yüzleşme fırsatı sunuyor. Türkiye'de DocAlliance Films platformunda izlenebilir.