Special Flight Nereden İzlenir?

İsviçre'nin sınır dışı prosedürleri, çoğu Avrupa ülkesinde olduğu gibi, kamuoyunun gözünden uzakta işleyen mekanizmalardır. Fernand Melgar'ın 2011 tarihli belgeseli “Vol spécial” (Special Flight), bu mekanizmanın en sert ve en az bilinen ucunu ele alıyor: zorla sınır dışı etme uçuşları. Film, bu uygulamanın soğuk ve teknik ayrıntılarını aktarırken, asıl odağını Cenevre yakınlarındaki Frambois hapishanesinde kalan 25 düzensiz göçmene çeviriyor. Onların, ailelerinden koparılmadan önceki son günlerine ve kendilerine sunulan iki seçenek arasındaki o imkânsız dengeye tanıklık ediyoruz: gönüllü dönüş mü, yoksa 40 saate varan, bez ve kask takılı, kelepçeli bir kargo uçağı yolculuğu mu?

Melgar'ın kamerası yargılamıyor; gözlemliyor. Belgesel, bu insanların geçmişlerini, neden ayrıldıkları ülkeleri ya da suçlu olup olmadıklarını sorgulamıyor. Daha çok, bir bürokrasi çarkının dişlileri arasında sıkışmış bireylerin çaresizliğini ve hapishane duvarları arasındaki günlük rutinlerini sakin ama rahatsız edici bir dille aktarıyor. Hikâyelerin çoğu yürek burkucu olsa da film, duygu sömürüsüne kaçmadan, izleyiciyi bu insanların yaşadığı belirsizliği hissetmeye davet ediyor. Bu yönüyle, göç ve sınır politikalarına dair ezberleri sorgulamak isteyenler için değerli bir örnek; hazmedilmesi kolay olmayan, sessiz ve derin bir tanıklık. Türkiye'de MUBI kataloğunda yer alıyor.