Tropiklerde Kıyamet Nereden İzlenir?

Petra Costa, “Tropiklerde Kıyamet”te izleyicisini Brezilya’nın yakın tarihinin en çalkantılı dönemecine, dini inanç ile siyasi gücün iç içe geçtiği bir labirente davet ediyor. Belgesel, Evanjelik hareketin ülke siyasetindeki yükselişini, bu yükselişin toplumsal dokuyu nasıl dönüştürdüğünü ve demokratik kurumların sınırlarını zorlayan süreçleri mercek altına alıyor. Costa’nın kamerası, kişisel hikâyeler ile makro siyasi olaylar arasında ustaca bir denge kuruyor; izleyiciyi, Brezilya’nın kutuplaşmış sokaklarından kilise koridorlarına, oradan da iktidarın koridorlarına uzanan bir yolculuğa çıkarıyor.

Filmin en güçlü yanı, taraflardan birini yüceltme ya da şeytanlaştırma kolaycılığına düşmeden, olayların arka planındaki insani ve toplumsal dinamikleri anlamaya çalışması. Silas Malafaia gibi etkili bir dini liderin portresi üzerinden, inancın nasıl mobilize edici bir siyasi güce dönüştüğünü, vaazların nasıl birer siyasi manifestoya evrildiğini izliyoruz. Costa, bu dönüşümü anlatırken yalnızca olayların kronolojisine odaklanmıyor; aynı zamanda bu hareketin içindeki bireylerin motivasyonlarını, korkularını ve umutlarını da anlamaya çalışıyor. Bu yaklaşım, belgeseli tek taraflı bir propaganda aracı olmaktan çıkarıp, karmaşık bir toplumsal fenomeni analiz eden düşündürücü bir çalışmaya dönüştürüyor.

“Tropiklerde Kıyamet”, yalnızca Brezilya’ya özgü bir durumu anlatmıyor; popülizm, dini milliyetçilik ve dijital çağda bilgi kirliliği gibi küresel ölçekte geçerli olan temalara da ışık tutuyor. Jair Bolsonaro’nun yükselişinden Lula’nın geri dönüşüne, 8 Ocak 2023’teki Kongre baskınına kadar uzanan süreç, filmin anlatısında sadece birer tarihsel dönüm noktası olarak kalmıyor; aynı zamanda bu olayların toplumun farklı kesimlerinde nasıl yankı bulduğunu, insanların neden bu kutuplaşmanın içinde yer aldığını sorguluyor. Costa’nın kişisel anlatımı ve yönetmen olarak filmin içinde yer alması, konuya duygusal bir derinlik katarken, mesafeli ve analitik bakış açısını da koruyor.

Belgesel, izleyiciyi hazır cevaplarla rahatlatmak yerine, kendi sorularını sormaya teşvik eden bir yapıya sahip. Din, siyaset ve toplum arasındaki kırılgan ilişkiye ilgi duyanlar için “Tropiklerde Kıyamet”, hem görsel hem de düşünsel anlamda doyurucu bir deneyim sunuyor. 109 dakikalık süresi boyunca temposunu kaybetmeden ilerleyen film, özellikle Brezilya’nın son on yılına dair kapsamlı bir perspektif edinmek isteyenler için önemli bir kaynak niteliği taşıyor. Türkiye’de Netflix platformunda izlenebilir.