Uyanışlar Nereden İzlenir?

Penny Marshall’ın yönettiği “Uyanışlar” (1990), bir tıbbi vaka öyküsünü insani bir dramın merkezine yerleştiriyor. Film, 1960’ların sonunda, uyku hastalığı salgını nedeniyle onlarca yıldır katatonik bir durumda yaşayan hastalarla ilgilenen Dr. Malcolm Sayer’ın (Robin Williams) hikayesini anlatıyor. Sayer, insan ilişkilerinden uzak, içine kapanık bir araştırmacıdır; ancak hastanede karşılaştığı bu sessiz hasta grubu, onun bilimsel merakını ve empatisini tetikler. Deneysel bir ilaç olan L-DOPA’yı denediğinde, hastalardan biri olan Leonard Lowe (Robert De Niro) beklenmedik bir şekilde uyanır. Bu uyanış, hem tıbbi bir mucize hem de iki adam arasında güçlü bir bağın başlangıcıdır.

Filmin en güçlü yanı, De Niro ve Williams’ın performanslarındaki denge. De Niro, onlarca yıl hareketsiz kalmış bir bedenin ağırlığını ve yeniden hayata dönmenin coşkusunu, kırılganlığını inanılmaz bir fiziksel ustalıkla yansıtıyor. Williams ise, alışılmış komedi enerjisini bir kenara bırakarak, utangaç ve gözlemci bir doktorun iç dünyasındaki dönüşümü sade ama etkileyici bir samimiyetle canlandırıyor. Marshall, bu iki karakterin ilişkisini melodrama kaçmadan, doğal bir akış içinde kuruyor. Leonard’ın yeniden dünyaya adapte olma çabası, ailesiyle yeniden tanışması, sokakta yürümenin, müzik dinlemenin, dans etmenin basit ama unutulmuş zevkleri; hepsi filmin duygusal omurgasını oluşturuyor.

“Uyanışlar”, tıbbi bir dram olmanın ötesinde, zamanın ve kaybın acımasızlığına rağmen insan ruhunun direncini sorguluyor. Leonard’ın uyanışı kalıcı değildir; ilacın etkisi geçmeye başladığında, hem hastalar hem de doktor, hayatın geçiciliğiyle yüzleşmek zorunda kalır. Bu noktada film, “mucize” kavramını sorguluyor: Mucize, sadece kalıcı bir iyileşme midir, yoksa bir anlık bilinç, bir gülümseme, bir el sıkışma da yeterli midir? Sayer’ın bu soruya verdiği cevap, filmin en dokunaklı anlarından birini oluşturuyor. Oliver Sacks’in anılarından uyarlanan hikaye, tıbbi jargonu izleyiciyi boğmadan, insani boyutu ön planda tutarak anlatıyor.

Yavaş tempolu ama asla sıkıcı olmayan bu yapım, özellikle karakter odaklı dramları sevenler için güçlü bir seçenek. De Niro’nun fiziksel dönüşümü ve Williams’ın ölçülü oyunculuğu, filmi unutulmaz kılan iki temel unsur. “Uyanışlar”, yaşamın kıymetini, kaybın yasını ve insan bağının iyileştirici gücünü anlatan, sade ama derin bir başyapıt. Türkiye’de dijital platformlarda (örneğin Prime Video veya benzeri kataloglarda) ara ara yer bulabilen film, DVD veya kiralama seçenekleriyle de izlenebilir; ancak en kolay erişim için platform kataloglarını kontrol etmekte fayda var.