Zordur Gitmek Nereden İzlenir?

Jessica Beshir’in “Zordur Gitmek”i, bir belgeselden beklenenin çok ötesine geçen, adeta bir rüya ile gerçeğin iç içe geçtiği sinematik bir deneyim. Film, Etiyopya’nın kuzeydoğusundaki Harar kentinde, uyarıcı bir bitki olan gat’ın (yemen otu) günlük yaşamın her alanına nasıl sızdığını anlatıyor. Ancak bu, sadece bir bitkinin hikâyesi değil; göç, özlem, inanç ve insan ruhunun dayanıklılığı üzerine derin bir meditasyon. Beshir, kamerasını adeta bir fırça gibi kullanarak, siyah-beyaz görüntülerle Harar’ın tozlu sokaklarını, yüzlerdeki kırışıklıkları ve gözlerdeki hüznü ölümsüzleştiriyor.

Filmin merkezinde, gat’ın gece yarısından itibaren tarlalardan toplanıp şehre ulaştırılması ve gün boyu tüketilmesi süreci var. Ancak bu döngü, sadece ekonomik bir faaliyet değil; aynı zamanda toplumsal bir ritüel. Gat çiğneyen yaşlıların, gençlerin ve hatta çocukların yüzlerine odaklanan kamera, bu bitkinin yarattığı kolektif bir trans halini, belki de bir kaçış mekanizmasını gözler önüne seriyor. Özellikle genç erkeklerin, daha iyi bir yaşam umuduyla yasa dışı yollarla Orta Doğu’ya geçme hayalleri, filmin ana damarını oluşturuyor. Gat, bu hayallerin hem uyuşturucusu hem de finansman kaynağı olarak paradoksal bir rol üstleniyor.

Beshir’in kamerası, belgesel dilini aşarak şiirsel bir anlatıma ulaşıyor. Diyalogların yerini çoğunlukla iç sesler, fısıltılar ve çevresel sesler alıyor. Bu sayede izleyici, Harar’ın atmosferine tamamen gömülüyor. Film, göçün acı gerçeğini yüzümüze vururken, aynı zamanda insanın umutla kurduğu ilişkiyi de sorgulatıyor. “Zordur Gitmek” başlığı, bu bağlamda iki anlamlı: Bir yandan memleketten ayrılmanın zorluğu, diğer yandan kalmak zorunda olmanın ağırlığı. Bu ikilem, filmin her karesinde hissediliyor.

Sonuç olarak, bu yapım, geleneksel belgesel izleme alışkanlıklarını bir kenara bırakmaya hazır olanlar için eşsiz bir deneyim sunuyor. Görsel dili ve anlatımıyla sizi içine çeken, uzun süre aklınızdan çıkmayacak bir atmosfer yaratıyor. Etiyopya’nın bu köşesindeki insan hikâyelerine tanıklık etmek, hem rahatsız edici hem de derinden etkileyici. Türkiye’de MUBI platformunda izlenebilir.