The Formula Nereden İzlenir?

1980 yapımı "The Formula", yönetmen koltuğunda "Rocky" ve "Karate Kid" gibi kült filmlerin yaratıcısı John G. Avildsen'ı ağırlıyor. Ancak bu kez karşımızda bir spor ya da gençlik hikâyesi değil; aksine, II. Dünya Savaşı'nın gölgesinde şekillenen kirli bir enerji komplosunu merkeze alan, soğuk savaş paranoyasıyla örülü bir gerilim var. Film, dönemin Hollywood'unun en ağır toplarını bir araya getiriyor: George C. Scott'ın keskin bakışlı dedektifi ile Marlon Brando'nun tekinsiz bir petrol kralını canlandırdığı sahneler, adeta bir satranç oyununun hamleleri gibi işliyor.

Hikâye, Los Angeleslı bir polis dedektifi olan Barney Caine'in (Scott), bir arkadaşının gizemli ölümünü araştırmasıyla başlıyor. Olayın izleri, Nazi Almanyası'ndan kalma gizli bir sentetik yakıt formülüne ve bu formülü ele geçirmek için her yolu mübah gören uluslararası bir enerji karteline uzanıyor. Avildsen, bu karmaşık örgüyü klasik kara film estetiğiyle harmanlıyor; loş ışıklar, geniş ofisler ve tekinsiz koridorlar, paranoyanın elle tutulur hale geldiği bir atmosfer yaratıyor. Film, gerilimi patlamalardan çok diyalogların alt metninde ve karakterlerin birbirine bakışlarındaki hesaplaşmada kuruyor.

Marlon Brando, bu filmde nispeten kısa bir süre görünse de, canlandırdığı petrol devi Adam Steiffel rolüyle unutulmaz bir iz bırakıyor. Brando'nun oyunculuğu, karakterin hem kırılgan hem de acımasız yanlarını aynı anda hissettiren bir dengesizlik üzerine kurulu. George C. Scott ise, yıpranmış ama pes etmeyen dedektif rolüyle filmin omurgasını oluşturuyor. İkili arasındaki güç dengesizliği ve entelektüel gerilim, filmin en keyifli anlarını yaratıyor. John Gielgud ve Beatrice Straight gibi usta oyuncular da kadroya derinlik katıyor.

"The Formula", günümüzün enerji savaşları ve büyük şirketlerin perde arkasındaki gücü üzerine düşünüldüğünde, keşfedilmeyi bekleyen bir tür zaman kapsülü gibi. Hızlı tempolu bir aksiyon filmi bekleyenleri hayal kırıklığına uğratabilir; ancak diyalogların, atmosferin ve oyunculukların ön planda olduğu, düşündüren bir suç gerilimi arayanlar için doğru adres. Filmin yavaş yanan yapısı ve dönemin kendine özgü anlatım dili, onu türün meraklıları için değerli bir yapım haline getiriyor.