Velayet Nereden İzlenir?

Xavier Legrand’ın ilk uzun metrajı Velayet, boşanma davalarının soğuk koridorlarında başlayıp, bir ailenin içine sızan görünmez bir gerilimin anatomisine dönüşüyor. Film, “velayet” kavramını yalnızca hukuki bir mesele olarak ele almıyor; onu, bir çocuğun gözünden bakıldığında nasıl bir güç savaşına, korkuya ve sadakat çatışmasına dönüşebileceğini gösteriyor. Miriam, boşandığı kocası Antoine’ın şiddet dolu geçmişine rağmen mahkemenin ortak velayet kararıyla oğlu Julien’i babasıyla hafta sonları görüşmek zorunda bırakıyor. Dışarıdan bakıldığında Antoine, işinde saygı duyulan, çevresine uyumlu bir adam. Ama kapalı kapılar ardında, oğlunun gözünde farklı bir yüzü var. Legrand, bu ikiliği ustalıkla işleyerek izleyiciyi de aynı ikilemin içine çekiyor: Kim haklı, kim mağdur?

Filmin en güçlü yanlarından biri, gerilimi büyük patlamalardan değil, küçük bakışlardan ve sessizliklerden kurması. Denis Ménochet’nin canlandırdığı Antoine, her an patlamaya hazır bir volkan gibi. Onun sakin konuşmalarının altındaki tehditkâr ton, izleyiciyi sürekli tetikte tutuyor. Léa Drucker’ın Miriam’ı ise tam tersine, sürekli geri adım atan ama içinde biriktirdiği korkuyla yaşayan bir kadın. Ancak filmin asıl yükü, genç oyuncu Thomas Gioria’nın omuzlarında. Julien’in babasıyla geçirdiği her an, onun yüzündeki ifadelerden okunuyor. Legrand, çocuğun gözünden anlatmayı seçerek, velayet kavramının yetişkinler arasındaki bir pazarlık değil, bir çocuğun ruh sağlığı meselesi olduğunu hatırlatıyor.

Velayet, klasik bir “kötü baba” hikâyesi anlatmaktan kaçınıyor. Antoine’ı tek boyutlu bir canavar olarak resmetmek yerine, onun toplum içindeki saygınlığı ile evdeki davranışları arasındaki uçurumu gösteriyor. Bu da filmi daha rahatsız edici ve gerçekçi kılıyor. Çünkü şiddet, çoğu zaman dışarıdan görünmez; ailenin içinde, kapalı kapılar ardında büyür. Legrand, bu görünmezliği sinematografik bir dile çeviriyor: Dar koridorlar, loş ışıklar, uzun ve rahatsız edici sessizlikler. Film, izleyiciyi bir mahkeme salonundan çıkıp bir ailenin yaşam alanına sokuyor ve orada adaletin ne kadar kırılgan olduğunu sorgulatıyor.

93 dakikalık süresi boyunca nefes aldırmayan yapım, özellikle son yarım saatinde neredeyse dayanılmaz bir gerilime ulaşıyor. Bu, izleyiciyi rahatsız eden ama bir o kadar da ekrandan kopamayan bir deneyim. Aile içi şiddet, psikolojik baskı ve çocukların bu çatışmalardaki savunmasızlığı üzerine sarsıcı bir bakış sunan Velayet, türünün sınırlarını zorlayan bir dram. Türkiye’de MUBI platformunda izlenebilir.